Dünya üzrə istehsal şirkətlərinin 60%-i növbəti iki il ərzində rəqəmsal texnologiyalara tam keçid etməyi planlaşdırır – hazırda sözügedən şirkətlərin yalnız 9%-i özünü tam rəqəmsal hesab edir. Kaspersky və “VDC Research” tərəfindən aparılan birgə tədqiqatın nəticələri belə deyir.
İstehsalın niyə rəqəmsallaşmaya ehtiyacı var? Respondentlər rəqəmsal transformasiya strategiyalarının əsas məqsədlərini müəyyən ediblər:
- istehsal həcmlərinin və ya səmərəliliyinin artırılması (24%);
- əməliyyat və ya istehsal xərclərinin azaldılması (15%);
- yeni strateji imkanların əldə edilməsi (14%);
- kiberdayanıqlılığın yüksəldilməsi (13%).
Rəqəmsallaşma nəticəsində müəssisənin istehsal avadanlıqları, konveyerləri və əməliyyatları sənaye avtomatlaşdırma sistemlərinin işindən, istehsal idarəetmə sistemlərindən və proses məlumatlarının saxlanmasından (MES, SCADA və Historian) asılı olur. Zavodlar kiberfiziki sistemlərə çevrilir ki, burada proqram nasazlıqları konveyerləri yavaşlada və ya hətta istehsalı tamamilə dayandıra bilər.
İstehsalın icrası sistemləri (MES), Sənaye Əşyaları İnterneti (IIoT) sensorları, avtomatlaşdırılmış material emalı sistemləri və mühəndis heyəti üçün uzaqdan giriş daxil olmaqla, zavodun səmərəliliyini artıran həmin inteqrasiya olunmuş sistemlər istehsalın fasiləsiz işləyib-işləməməsinə birbaşa təsir göstərir.
Kiberinsidentlər nələrə gətirib çıxarır. Sənaye mühitləri kiberfiziki sistemlərə çevrildikcə informasiya təhlükəsizliyi riskləri artıq təkcə İT problemi kimi qalmır və maliyyə itkilərinin birbaşa mənbəyinə çevrilə bilər. İnteqrasiya olunmuş mühitlərdə rəqəmsal fasilələr yalnız məlumatlara təsir etmir, həm də təhlükəli əməliyyatlara, məhsul qüsurlarına və istehsalın dayanmasına, avadanlıqların ümumi səmərəliliyinin azalmasına, personal üçün əlavə iş yükünün yaranmasına və təchizat zəncirlərinin pozulmasına səbəb ola bilər. Bu o deməkdir ki, kibertəhlükəsizliyi əməliyyat dayanıqlılığının əsas komponenti kimi qəbul etmək lazımdır.
İstehsal şirkətlərinin təxminən 60%-i kiberinsidentlərin vurduğu zərərlərin hər hadisə üçün orta hesabla 1 milyon dollardan çox qiymətləndirir və belə olan halda istehsalatda ortalama fasilə 15,3 saat davam edir. Ən böyük itkilər çox vaxt yalnız hadisələrin təhlili xərclərindən deyil, həm də istehsal fasilələri, çatdırılma öhdəliklərinin yerinə yetirilməməsi və cərimələr səbəbindən yaranır.
Hərtərəfli informasiya təhlükəsizliyi idarəetmə sistemləri istehsal infrastrukturlarının təhlükəsizliyini təmin etmək üçün məsələləri əhatə edir. Əsas diqqət hadisədən sonra əməliyyatların nə qədər tez bərpa oluna biləcəyinə, ehtiyat nüsxələmə və bərpa prosesinin nə dərəcədə yaxşı qurulduğuna, köhnə sistemlərin nə qədər təhlükəsiz olduğuna və əsas təhlükəsizlik funksiyalarını qoruyub saxlayan, lakin ümumi performansı azaldan və ya vacib olmayan funksiyaları söndürən nasazlıq rejimində iş funksiyasının konfiqurasiya edilib-edilmədiyinə yönəldilir. Bu ardıcıllıq kibertəhlükəsizliyin İT tələblərinə cavab verməklə yanaşı, istehsalın davamlılığına və nasazlığa qarşı dayanıqlılığa da töhfə verməsini təmin edir.
Bununla belə, məsuliyyətlərin bölünməsi səbəbindən həll olunmamış məsələlər hələ də var. İT şöbələri əksər hallarda istehsal müəssisələrində təhlükəsizlik siyasətlərinin idarə olunmasına məsuldur (59%). Onlar tez-tez istehsal müəssisələrindəki real şəraiti nəzərə almırlar. Çoxsaylı təhlükəsizlik alətlərinin idarə edilməsi zərurəti (44%) və texnoloji sistemlər üçün düzəlişlərin quraşdırılması ilə bağlı problemlər (38%) kibertəhlükəsizliyin istehsal, mühəndislik və idarəetmə-ölçmə dəstləri və alətlərinin gündəlik işinə inteqrasiya edilməli olduğunu göstərir. Yalnız bu şəkildə əməliyyat etibarlılığı effektiv şəkildə artırıla və daim inkişaf edən təhdidlərdən müdafiə təmin edilə bilər.
«İstehsal mühitləri arasında bağlılıq daha da gücləndikcə kibertəhlükəsizlik sahəsi sadəcə qoruma qatlarının əlavə edilməsi ilə məhdudlaşmır – onun istehsal proseslərinin mövcudluğunu, dayanıqlığını və bütövlüyünü təmin etməsi də aktuallaşır. Məqsəd yalnız müdaxilələrin qarşısını almaq deyil, həm də istehsal əməliyyatlarına təsiri minimuma endirmək və bərpanı sürətləndirməkdir. Kaspersky istehsal sektoruna rəqəmsal transformasiyanı təhlükəsiz şəkildə həyata keçirməyə imkan verən İT, OT və IoT təhlükəsizlik alətlərini birləşdirən vahid ekosistem təklif edir. Bu strategiya istehsal fəaliyyətinin davamlılığını qorumağa və uzunmüddətli kibertəhlükəsizlik xərclərini azaltmağa kömək edir», — deyə Kaspersky-nin Sənaye təhlükəsizliyi məhsullarının inkişafı xidmətinin rəhbəri Andrey Strelkov bildirir.
Kaspersky sənaye müəssisələrinə ixtisaslaşmış təhlükəsizlik texnologiyalarını ekspert təcrübəsi və bilikləri ilə birləşdirən platforma əsaslı yanaşma təklif edir. Onun əsas komponenti yerli XDR platforması olan “Kaspersky Industrial CyberSecurity” (KICS)-dir. O, sənaye infrastrukturu üçün hərtərəfli təhlükəsizlik təmin edir və insidentlərə reaksiya, aktivlərin mərkəzləşdirilmiş idarəçiliyi, audit və risklərin qiymətləndirilməsi, eləcə də şaxələnmiş mürəkkəb mühitlərdə miqyaslanma kimi imkanlar təklif edir.
“VDC Research” haqqında
1971-ci ildə təsis ediləndən bəri “VDC Research” konsaltinq və tədqiqat şirkəti dünya üzrə texnologiya təchizatçılarına, son istifadəçilərə və investorlara avtomatik identifikasiya və izləmə, korporativ mobil cihazlar, sənaye avtomatlaşdırılması və Əşyaların İnterneti cihazlarına quraşdırılmış texnologiyalarla əlaqəli məhsullar haqqında ətraflı ekspert məlumatları təqdim edir.
* Məlumatlar “VDC Research” tərəfindən son bir neçə il ərzində aparılmış sənaye kibertəhlükəsizliyi tədqiqatına, eləcə də enerji, kommunal xidmətlər, nəqliyyat, logistika və istehsal da daxil olmaqla, müxtəlif sənaye sahələri və ölkələrdən olan 250-dən çox OT və İT rəhbərliyi arasında keçirilmiş sorğuya əsaslanır.
