Avstraliyada 16 yaşdan kiçik uşaqların sosial mediadan istifadəsini qadağan edən qanun qüvvəyə minib. Bu, dünyada milli səviyyədə tətbiq olunan ilk belə təşəbbüsdür. Qadağa TikTok, YouTube, Instagram və Facebook daxil olmaqla on əsas platformanı, eləcə də digər populyar xidmətləri əhatə edir. Reuters xəbər verir ki, platformalar yetkinlik yaşına çatmayanların girişini bloklamalıdır, əks halda 49,5 milyon Avstraliya dollarına (təxminən 33 milyon dollar) qədər cərimə ilə üzləşəcəklər.
Lakin qanun qarışıq reaksiyaya səbəb olub. Texnologiya şirkətləri və söz azadlığı müdafiəçiləri buna qarşı çıxıb, valideyn təşkilatları və uşaqların müdafiəsi üzrə mütəxəssislər isə tədbiri dəstəkləyiblər. Avstraliyadakı Curtin Universitetinin internet tədqiqatları üzrə professoru Tama Leaverin qeyd etdiyi kimi, «Avstraliya bu cür məhdudiyyətləri tətbiq edən ilk ölkədir, lakin sonuncu olma ehtimalı azdır» və əlavə edib ki, bu addım rəqəmsal platformaların tənzimlənməsində «qlobal dəyişikliklərin xəbərçisi»dir.
Təşəbbüs, uşaqların gündəlik həyatın ayrılmaz hissəsinə çevrilmiş texnologiyalardan uzaqlaşdırılmasının texniki və hüquqi cəhətdən mümkün olub-olmadığı ilə bağlı bir illik müzakirəyə yekun vurur. İndi bir növ «canlı təcrübə» başlayır və nəticələri digər ölkələrin qanunvericiləri tərəfindən təhlil ediləcək. Onlar texnologiya sənayesinin uşaqlara zərərli təsirləri azaltmaq üçün tədbirləri həyata keçirməkdə yavaşlığından məyus olduqlarını deyirlər.
Danimarkadan Malayziyaya qədər hökumətlər, eləcə də bəzi ABŞ ştatları oxşar addımlar üçün planlarını açıqlayıblar. Bu, dörd il əvvəl daxili Meta sənədlərinin sızmasından sonra şirkətin məhsullarının yeniyetmələrə və intihar düşüncələrinə mənfi təsirini bildiyini, lakin bunu açıq şəkildə inkar etdiyini aşkar etdikdən sonra baş verir.
Qadağa əvvəlcə on platformanı əhatə etsə də, Avstraliya yeni məhsullar ortaya çıxdıqca və gənc istifadəçilər alternativ xidmətlərə keçdikcə siyahının dəyişəcəyini bildirir. İlkin siyahıda Elon Muskın X platforması istisna olmaqla, bütün platformalar yaş yoxlama metodlarından istifadə edərək qanuna riayət etməyə söz veriblər. Bunlara istifadəçinin onlayn fəaliyyətinə əsasən yaşın müəyyən edilməsi, selfilərin təhlili və yüklənmiş şəxsiyyət vəsiqəsinin və ya əlaqəli bank hesabı məlumatlarının yoxlanılması daxildir. Reuters agentliyinin məlumatına görə, sosial media platformalarının özləri üçün bu tədbir struktur durğunluğunun yeni bir dövrünü qeyd edir, çünki tədqiqatlar istifadəçi artımının sabit qaldığını və platformalarda sərf olunan vaxtın azaldığını göstərir.
Bu arada, platformalar 16 yaşdan kiçik istifadəçilərə reklamdan faktiki olaraq heç bir gəlir əldə etmədiklərini iddia edirlər, lakin qadağanın gələcək auditoriyaların «axınını kəsəcəyini» vurğulayırlar. Hökumət məlumatlarına görə, 8-15 yaş arası avstraliyalıların 86%-i qadağanın tətbiqindən dərhal əvvəl sosial mediadan istifadə edib.
